Nog één

Naast alle breisels die we maken voor de Zeeuwse visserstruien heb ik toch ook nog regelmatig wat 'voor mezelf' op de pennen staan. Dat kan 'mezelf-mezelf' zijn of 'mezelf - voor iemand anders'.

Afgelopen winter kreeg ik van Noorse vrienden dit boek cadeau:

Een Noorse en een Deense dame zijn op zoek gegaan naar de oorsprong van de Noorse kofte. Een kofte is een dik, met patronen ingebreid, vest. Elke streek had zijn eigen patroon, maar er zijn ook veel overeenkomsten tussen de verschillende kofter, net als bij de vissertruien. Het boek is alleen verkrijgbaar in Noorwegen (wordt dus niet opgestuurd naar andere landen). Onze vrienden zagen het liggen in de boekwinkel in Bergen (NO) en bedachten dat dit hét kerstcadeau voor mij zou zijn.

Ze hebben helemaal gelijk. Punt één is het een leuk boek om te lezen (in het Noors). Punt twee staan er een heleboel mooie patronen in. Het vest van de voorkant is één van mijn favorieten.

Die heb ik inmiddels gebreid. De mensen die ook het blog 'Zeeuwse Visserstruien' volgen zullen het vest al een keer gezien hebben:

Bij Sea Fest in Sidmouth had ik het vest bij me.

Voor zo'n mooi traditioneel patroon gebruikte ik een traditioneel garen. Niet uit Noorwegen, maar uit Engeland. Er moesten een paar konen wol van Frangipani aan geloven: de kleuren dark navy en aran.

Je breit het vest van boven naar beneden, de mouwen worden later aangebreid. Je begint dus bij de hals, sterker nog bij het halsboord. Het halsboord brei je heen en weer, de rest van het vest brei je rond.

De sluitbies met de knopen brei je er als laatste aan (na het doorknippen van de 'steek'). Een volgende keer zou ik het blokjespatroon met wat dikkere breinaalden breien, dat trekt wat in elkaar. Verder zou ik er wat meer knopen aan zetten. Dan sluit het vest mooier.

Aan de (verkeerde kant) persen of goed spannen is wel een must. Het spannen van een compleet vest vond ik wat lastig. Je kunt het namelijk niet in delen spannen, zoals dit vest. Daarom koos ik er voor het persen.

Ik probeerde het eerst op het proeflapje wat ik breide. De wol kan het goed hebben, Er komt geen zeep of wrijving aan te pas. Daardoor is de kans op vervilten niet zo groot.

Op dit moment ben ik weer voor de visserstruien aan het breien. De trui die we in de Schotse Huizen in Veere vonden:

Dit is een trui met slangen in blokjes en het wordt een model in een modern jasje.

Logje met een boch(t)je

O mensen, wat was het gezellig gisteren. Ik heb maar een paar foto's gemaakt, meer foto's vind je hier. Wat veel mensen ontmoet, mooie handwerken gezien, ideeën opgedaan..... Nu moet ik niet 300 maar wel 400 jaar oud worden ;-)

Ik heb genoten. Op naar de volgende keer. De datums kun je t.z.t. vinden op de blog van Jeanet.




Aan het begin van de middag zijn Jeanet en ik nog even 'ontsnapt'. Iets voorbereiden voor de vele bezoekers van het handwerkcafé. In het Museum van Arnemuiden ontmoet ik Mineke. We raken aan de praat. Mineke blijkt een hele bijzondere quilt te hebben gemaakt: over de visleurders en visleursters van Arnemuiden.

Het is een prachtige quilt geworden, gemaakt van soms héle oude stoffen (meer dan 100 jaar), afkomstig van de streekdracht die de voorouders van Mineke droegen. Deze quilt is te zien in het museum.

We kletsen wat over vroeger, ook over de oorlog. Allebei zijn we kinderen van ouders die de oorlog bewust hebben meegemaakt. Er blijken meer overeenkomsten. De meeste geschiedenisboeken heeft het niet echt gehaald: de afschuwelijke gevechten en bombardementen rondom de Westerschelde. Hierbij zijn zó veel burger slachtoffers gevallen (hoewel we niet moeten vergeten dat de meeste soldaten ook veel liever thuis zaten dan hier te vechten). Wat mijn familie meemaakte in Domburg, maakte de familie van Mineke mee in Breskens. Ze zeggen wel eens: 'je kunt een kind wel uit de oorlog halen, maar hoe haal je de oorlog uit een kind'. Wij komen tot de conclusie dat het bij de generatie (Zeeuwse) kinderen die dit afschuwelijke stukje geschiedenis hebben meegemaakt niet is gelukt.

Vandaag herdenken we. Dat vind ik belangrijk. Ik vind het fijn om te zien dat ook onze kinderen dit belangrijk vinden. En daarmee kom ik op het volgende: Wij zijn van een generatie die geen oorlog hebben meegemaakt. Onze kinderen ook niet. Dit wil ik graag zo houden. Dat hebben we (naar mijn idee) zeker ook te danken aan de Europese Unie. Samenwerken en overleggen is altijd veel beter dan elkaar bestrijden. Dan gaat het me er niet om of een komkommer recht moet of krom mag zijn.
Over 2 1/2 week mogen we weer gaan stemmen. Maak gebruik van dat recht, want het is een voorrecht....

En daarmee kom ik met dit logje uit het boch(t)je.

Stae m'n musse goed?

In de afgelopen maanden heb is er van bloggen niets gekomen. Dat had ik (gelukkig) laten weten. Ik heb echter niet stil gezeten. Op één van de 'mindere' vakantiedagen (minder weer dan, de vakantie was prima) mag ik bij de moeder van Jeanet op strijkles komen. Niet zo maar strijkles, nee, mutsen strijkles.

Hoewel ik een niet zo grote belangstelling heb voor 'gewoon' strijken is het opmaken van (onder)mutsen iets wat ik al jaren wil leren. Eén van de redenen is deze: in een bekend Nederlands museum werd bedacht dat het een goed idee zou zijn om al hun mutsen te wassen en plat op te bergen. Dat scheelt namelijk een heleboel ruimte. Waar men niet over had nagedacht was dat er niet veel mensen meer zijn die weten hoe je een (onder)muts moet stijven en strijken om ze in hun oorspronkelijke pracht en praal terug te krijgen.
Het museum (ik zal de naam niet noemen) had een groot probleem........

De belangrijkste gereedschappen:
een tafeltje met de nodige lagen molton, flanel en katoen
een gewoon strijkijzer (geen stoom)
een kleurloze kaars

Raadsels

Meer dan een jaar geleden vroeg ik hulp voor streekmuseum 'De Meestoof'. In hun collectie bevindt zich dit stuk textiel:

Wat het is weten we nog steeds niet zeker. De meeste stemmen gaan toch op voor een muts van een streekdracht. Deze muts zou dan worden vastgeknoopt op / aan een ondermuts. Er is zelfs geopperd dat deze muts mogelijk uit Duitsland zou komen.

Wie het weet mag het zeggen.

Verder heeft het museum ook nog dit:

Recht

Even iets recht zetten.... De afgelopen dagen heb ik heel veel complimentjes gekregen voor de foto's van het visserij event in Arnemuiden. Dat is niet terecht.  De foto's zijn namelijk bijna allemaal gemaakt door de meester. De complimentjes: die heb ik natuurlijk ;-) allemaal doorgegeven. 

We hebben nog een heleboel mooie exemplaren van afgelopen zaterdag. Daarom hier nog een collage. Als er mensen zijn die hun (eigen) foto willen op groot digi-formaat dan kunnen die mij mailen.

Nog even nagenieten.

Itse muts

Soms ben je op zoek naar iets (in dit geval nog steeds Zeeuwse visserstruien). Dan vind je niet wat je zoekt, maar wel iets anders heel erg leuks. Een vorige keer was het de knitting sheath, deze keer de itse muts.

Foto: GVNL

Handwerkcafé

Terwijl de pompoensoep staat te pruttelen (een recept vind je hier) snel een berichtje.

Foto: Het Walchers Costuum

Lupineke heeft me er al over verteld en in dit bericht heb ik er al iets over geschreven. Op 11 september start er in de Schotse Huizen in Veere een handwerkcafé. Daarin staan de handwerktechnieken centraal die je nodig hebt voor het vervaardigen van streekdrachten.

Iets meer infomatie vind je hier. Helaas staat de aanvangstijd er niet bij vermeld. Voor zover mij bekend is het handwerken van 13.30 tot 16.00 uur. Maar, misschien wil Lupineke mij verbeteren als ik het mis heb?

Lupineke

Deze week gaan Marus en ik naar Veere. Daar is in de zomer elke dinsdag een historische markt.

Dat is echter niet ons doel, wij hebben een afspraak met Lupineke. Veertig jaar geleden (we hebben het maar afgerond) speelden Lupineke en ik in de omgeving van de Herenstraat en de Duinstraat in Domburg. Door groot toeval en een door mij verkeerd gestuurde e-mail komen wij elkaar nu weer tegen.

Eerst gaan we samen lunchen en dan bezoeken we de expositie 'Gelukkig hebben we de foto's nog' in de Vierschaar op de Markt. Helaas moet Lupineke ons dan verlaten. Zij heeft een show met 'Het Walchers Costuum' voor het stadhuis. Vroeger was ik lid van de voorloper van deze stichting.

Marus en ik bezoeken dan ook nog de Schotse huizen. Jeanet blogt er regelmatig over. Lupineke en ik zijn allebei erg geïnteresseerd in streekdrachten. Vanaf september is er een handwerkcafé in de Schotse huizen. Eén van de onderdelen is bijvoorbeeld het maken (haken) van èven (of avond) doekjes. Ik ben zeker van plan daar naar toe te gaan.

Inmiddels nadert de streekdrachtshow op de Markt het einde. Een leuk extraatje voor de toeschouwers is dat er inwoners van Noord-Beveland in dracht aanwezig zijn. Het geval wil dat er, toen de streekdrachten nog volop gedragen werden, in de provincie Zeeland alleen al 16 verschillende drachten waren op hetzelfde tijdstip.

Iedereen ziet er prachtig uit. Wat zijn de oude streekdrachten toch kleurrijk.

Lupineke: ik hoop tot snel!

Nè 't strange

Het strand speelt een grote rol in het leven van alle (geboren) Domburgers. Dat was vroeger al en is nog steeds zo. Wij zaten vroeger eerst op 'het westen' en daarna op het 'vierde ooster'. Daar hadden we een 'kotje'. Dat kotje bestaat uit 3 wanden, 2 grote deuren en een dak. Heel handig, want je kunt er alle zooi die je op het strand denkt nodig te hebben achter laten.
Veel mensen hebben er ook een gasstel en wat pannen. Dan kun je thee of koffie zetten en zelfs warm eten op het strand.

fotograaf onbekend

We duiken nog even terug in de tijd van voor de Tweede Wereldoorlog. Het Badstrand is voor de Domburgers taboe. Om er op te mogen betaal je toegangsgeld. De meeste Domburgers hebben dat geld niet. Mijn vader en tantes mogen er voor niets naar toe omdat mijn oma op het strand werkt.

In die tijd was geluk

Op foto's uit de oude doos lijkt het altijd mooi weer te zijn, óf te sneeuwen, óf het is feest. In die tijd was geluk nog heel gewoon (volgens de foto's dan).

In de jaren waarin de strandfoto's van oma Martina zijn gemaakt heeft zij samen met opa Willem een jong gezin. Ze hebben het druk, ze werken hard en ze kunnen met twee inkomens redelijk rondkomen.

Badvrouwen en badmannen

Oma Martina is in de jaren '30 badvrouw op het Badstrand in Domburg.
Dat heeft voordelen voor mijn vader en tante. Die mogen namelijk naar het Badstrand toe, zelfs zonder te betalen. In die tijd moet er namelijk toegangsgeld worden betaald om het Badstrand te bezoeken. Domburgers mogen er niet komen. De Domburgers gaan wel naar het strand, maar dan naar het 'Vierde Wester'. Dat strand is gratis.

In de jaren '30 is er op het Badstrand in Domburg al stromend, zoet water. Martina is hier met één van de kinderen van een badgast (zo heet dat, want je gaat niet 'zwemmen', maar 'baden') een emmer water aan het vullen.
Daardoor hoeven de badvrouwen niet van het Badhotel met emmers zoet water naar het strand te sjouwen. Andersom is het helaas wel een heleboel geploeter. Voor de medicinale baden in het Badhotel dragen de vrouwen emmers met zout water de duinen over.

Oude doos

In dit berichtje zien jullie de foto waar mijn oma op staat. Naast haar in de strandstoel zit Kee Bos, er achter staat Chris Maas.
De foto is gemaakt in 1931 en niet in 1933. Dat weten we zeker, aangezien mijn vader en mijn tante een afdruk in hun bezit hebben waar dit jaartal op staat.

Deze foto is op dezelfde dag gemaakt, heel kort of na de foto die op het affiche staat. De badmannen dragen in die tijd meekraprode pakken op het strand.Over de kleur van de pakken van de mannen die direct naast Martina en Kee staan zijn de meningen een beetje verdeeld. De pakken lijken erg donker, terwijl de man met de pijp duidelijk een lichter pak aan heeft.
In 1931 worden er nog geen kleurenfoto's gemaakt. Foto's worden in zwart wit 'genomen' en daarna ingekleurd. De fotograaf van deze foto's is Wilhelm Tobien, een kunstschilder uit Keulen. Hij maakt rond deze periode veel foto's door heel Europe van mensen in streekdracht.

Een ander voorbeeld is deze foto:

Kliekjes

Vroeger stond het regelmatig op het menu en wij eten het nog wel eens: kliekjes. Eigenlijk best lekker, want er staan een heleboel verschillende dingen op tafel.

Met de ouma tas verwerk ik de kliekjes van voorgaande projecten.De generaties voor mij, mijn moeder, oma en mijn tante doen dit ook al jaren.

Oma Martina was voor de oorlog werkzaam als badvrouw in Domburg. Op de momenten dat er niet wordt gewerkt voor de badgasten is er een brei- of haakwerk: een vrouwenhand en een paardentand staan nooit stil.

Op deze foto (uit 1935) houdt mijn oma (rechts) de wol op voor Kee die er een bol van windt. Kee is in de rouw, dat zie je aan haar donkere beuk.

Gelukkig hebben we de foto's nog

Behalve oma Anna heb ik natuurlijk nog een oma. Dat is oma Martina. Tot onze grote verrassing staat ze ineens in de krant en op affiches. Deze oma is in dracht, zoals je op de foto kunt zien:

De vrouw links naast de strandstoel is oma Martina. Op de strandstoel zit Kee. Oma zit waarschijnlijk op haar knieën. In tegenstelling tot wat in het bijschrift staat is deze foto qua jaargetijde heel goed te dateren. De armen zijn al flink gebruind. Het toeristenseizoen liep in die periode van half juli tot 31 augustus vertelt mijn vader. Aan de korte schaduwen op de foto kun je zien dat het hoog zomer is (daarom waarschijnlijk juli en niet augustus). De schaduwen vallen naar rechts, de zee is op de achtergrond. Dat betekent dat de foto rond het middaguur is gemaakt. Over het exacte jaartal lopen de meningen nog uiteen. Is dit 1933 zoals National Geographic aangeeft of twee jaar eerder?

Deze foto is gemaakt richting het Strandhotel. Daar op het Badstrand (dat heet nog steeds zo) staan badkoetsen en strandstoelen zoals je ook ziet op de bovenste foto. Het Strandhotel is rechtsboven nog net zichtbaar. Dit hotel bestaat niet meer. Het is afgebroken door de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog om een beter zicht te hebben op zee.

Op de foto is mijn oma rond de 30 jaar. Ze is badvrouw op het strand van Domburg. Daarnaast doet zij de was voor het (wereldberoemde) Badhotel (foto hieronder). Als kind vind ik het daar altijd zo deftig. Er lopen namelijk 'lakeien' (in mijn kinderogen dan), met échte billentikkers.

Oma Martina is een vrouw van 'stug deugae'. Als ze 37 is breekt de oorlog uit. Het strand wordt spergebied en zo vallen de inkomsten van de toeristen weg. Daarom begint ze een eigen winkel en haalt ze haar middenstandsdiploma op 40 jarige leeftijd.
Mijn vader (toen 3 of 4 jaar oud) heeft nog heftige herinneringen aan het verhuizen van een rode kool. In 'een onmogelijk houten kruiwagentje' (het zijn zijn eigen woorden) loopt hij er mee van de Hoge Hilweg naar de Herenstraat. Tenminste, dat is de bedoeling. De rode kool probeert namelijk steeds te ontsnappen (en aan wie zou dat eens liggen...... aan die kool natuurlijk!)

De foto waar ik mee ben begonnen staat op het affiche van de expositie:

Ik ben zeker van plan om te gaan kijken. Van 1 mei tot 31 oktober 2012, dagelijks van 13 - 17 uur in Stadsmuseum 'De Vierschaar' in Veere.

Door ons gedaen

In dit berichtje konden jullie al wat lezen over streekmuseum De Meestoof. Daar hebben we verschillend reacties op gehad. Het textiel is in ieder geval niet afkomstig van de Walcherse, Noord- en Zuidbevelandse of Thoolse dracht. Mogelijk was het onderdeel van een dienstbode uniform. Wie het weet mag het nog steeds zeggen. Er zijn namelijk steeds meer mensen nieuwsgierig.

Tijdens het Museumweekeind 2012 op 14 en 15 april aanstaande gaat De Meestoof weer open voor het zomerseizoen. De wisseltentoonstellingen zijn 'In en om de boerderij' en 'Door ons Gedaen'.

Paeremes

Bij een kilt hoort een sgian-dubh. Sgian is Gaelic voor mes en dubh betekent zwart. Omdat er achter de 'b' in 'dubh' een 'h' staat wordt die 'b' niet uitgesproken. Je zegt een lang gerekte: 'doe'. Bij Newtonmore ligt bijvoorbeeld de Craig Dubh, de Zwarte Berg. Het bijvoeglijk naamwoord wordt achter het zelfstandig naamwoord geplaatst. Je vertelt eerst waar het over gaat en dan hoe dat er uit ziet. Ach ja, het Gaelic is zo eenvoudig (grapje).


Denk je dat je iets goed uitspreekt ('ll' spreek je bijvoorbeeld uit als 'gl') komt er een ander die zegt dat je het helemaal fout doet.
De oma van Catherine komt van het eiland Lewis. Zij spreekt Gaelic. Ik vind het een prachtige taal om te horen. Gelukkig kunnen leerlingen op school als extra vak weer Gaelic kiezen.